Rad na unapređenju položaja mladih zahteva kontinuirano slušanje njihovih iskustava i stvaranje prostora gde mogu da izraze svoje potrebe, izazove i predloge. Upravo iz tog razloga nastao je dokument koji predstavlja jasne smernice i preporuke upućene nadležnim institucijama, a temelji se na glasovima mladih iz Novog Pazara.

Ove preporuke rezultat su sveobuhvatnog istraživanja koje je sprovelo Udruženje Svetionik, u saradnji sa Sandžačkim odborom, u okviru projekta „Glas mladih: Od prava do promena“, uz podršku Užičkog centra za prava deteta i Evropske unije. Projekat je osmišljen da mladima omogući da otvoreno govore o temama koje ih se direktno tiču, ali i da njihove stavove pretoči u dokument koji predstavlja konkretan poziv na delovanje.

Tokom prethodnih šest meseci radili smo sa više od 300 mladih putem radionica, fokus grupa i razgovora u zajednici. Mladi su podelili svoja iskustva u oblastima obrazovanja, mentalnog zdravlja, vršnjačkog nasilja, zapošljavanja, diskriminacije, dostupnosti usluga podrške i uloge lokalnih institucija. Upravo na osnovu njihovih odgovora i predloga oblikovane su preporuke koje jasno ukazuju na to šta je potrebno unaprediti kako bi se obezbedila kvalitetnija podrška mladima.

Dokument koji je pred vama sadrži konkretne smernice koje su mladi formulirali  šta žele da vide kao promenu, od kojih institucija očekuju reakciju i kakvo okruženje im je potrebno da bi se osećali bezbedno, podržano i uključeno. Preporuke obuhvataju unapređenje obrazovnih usluga, jačanje mentalne podrške, razvoj novih servisa i savetovališta za mlade, otvaranje bezbednih prostora za učenje i druženje, dostupniju zdravstvenu i socijalnu zaštitu, kao i aktivnije uključivanje mladih u procese odlučivanja.

Dokument sa svim detaljima i preporukama možete preuzeti na linku: https://svetionik.rs/wp-content/uploads/2025/11/PREPORUKE-ZA-UNAPREDJENJE-POLOZAJA-I-PODRSKE-MLADIMA-U-NOVOM-PAZARU.pdf

Ovo je glas mladih Novog Pazara. Njihovi uvidi i predlozi predstavljaju važan korak ka izgradnji zajednice u kojoj mladi imaju realnu podršku, jednake mogućnosti i aktivnu ulogu u kreiranju budućnosti.

Okrugli sto je organizovan u okviru projekta „Glas mladih: Od prava do promjena“, koji sprovodi Sandžački odbor u partnerstvu sa udruženjem Svetionik, uz podršku Užičkog centra za prava deteta (UCPD) i Evropske unije. Projekat je tokom proteklih mjeseci obuhvatio više od 300 mladih iz Novog Pazara kroz ciklus radionica, razgovora i podkast epizoda na temu prava djece i mladih, diskriminacije, mentalnog zdravlja, učešća u odlučivanju i društvenog aktivizma.

Učesnicima okruglog stola predstavljena je „Deklaracija mladih i Preporuke za unapređenje položaja i podrške mladima u Novom Pazaru“, nastala na osnovu iskustava i poruka mladih. Nakon uvodnih izlaganja uslijedila je otvorena i vrlo konstruktivna diskusija između mladih, predstavnika institucija i organizacija civilnog sektora.

U razgovoru se posebno otvorilo pitanje uključivanja mladih u procese donošenja odluka, i u školama i na nivou grada, kao i problem sa Državnim univerzitetom u Novom Pazaru i izazovi sa kojima se studenti suočavaju. Učesnici su naglasili i važnost boljeg umrežavanja svih aktera koji rade sa mladima, uključujući škole, institucije, organizacije civilnog sektora, vjerske zajednice i međunarodne organizacije, te potrebu da se snažnije podrže inicijative koje pokreću sami mladi.

Istaknuto je da ovo istraživanje i preporuke imaju poseban značaj kao polazna osnova za buduće politike za mlade, ali i da je važno obezbijediti jednake prilike za mlade iz seoskih i prigradskih područja. Govorilo se i o mentalnom zdravlju, o tome da mladima nedostaje jasna i dostupna informacija o postojećim uslugama podrške, kao i o kvalitetu obrazovanja, zaštiti životne sredine i opštoj informisanosti mladih o njihovim pravima i mogućnostima.

Više učesnika je naglasilo da institucije, škole i organizacije ne bi trebalo da govore samo „o mladima“, već da je ključno da ih stvarno slušaju i čuju, te da projekti za mlade ne moraju uvijek da podrazumijevaju velika finansijska sredstva, već da se mnoge promjene mogu pokrenuti kroz saradnju, bolju koordinaciju i korištenje resursa koji već postoje u zajednici.

Predstavnici institucija su imali priliku da direktno odgovore na preporuke mladih i da ukažu na mogućnosti za zajedničko djelovanje u narednom periodu. Zaključci i prijedlozi sa okruglog stola biće uvršteni u finalnu verziju Deklaracije i preporuka, a organizatori su najavili da će u narednim mjesecima pratiti koje od predloženih mjera se mogu konkretno pokrenuti na nivou škola, lokalne samouprave i drugih aktera u zajednici.

Ovaj događaj je deo projekta „Glas mladih: Od prava do promena“, koji sprovodi Udruženje Svetionik u saradnji sa Sandžačkim odborom za zaštitu ljudskih prava i sloboda, a uz podršku Užičkog centra za prava deteta i Evropske unije

.

U svakoj epizodi obrađuju se teme sa kojima se mladi najviše susreću: diskriminacija, mentalno zdravlje, učešće u donošenju odluka, bezbednost u digitalnom prostoru, dostupnost podrške i mnoge druge oblasti koje često ostaju „ispod radara“. Sagovornici govore o tome kako prepoznati situacije u kojima su prava ugrožena, kome se obratiti, ali i kako razviti samopouzdanje da se reaguje na pravi način.

Posebnu vrednost serijalu daju mladi aktivistii oni koji iz ličnog iskustva znaju šta znači boriti se za svoja prava. Njihove priče, saveti i praktični primeri pokazuju da je promena moguća i da počinje od svakog pojedinca koji odluči da se informiše i progovori.

Podkast „Rekli smo glasno“ nastao je u okviru projekta „Glas mladih: Od prava do promena“, koji Udruženje Svetionik realizuje u saradnji sa Sandžačkim odborom za zaštitu ljudskih prava i sloboda, uz podršku Užičkog centra za prava deteta i Evropske unije. Projekat ima za cilj da mladima pruži više znanja, dostupnije informacije i sigurniji prostor za izražavanje.

Sve epizode možete pronaći na linku ispod poslušajte, budite informisani i uključite se u priču koja je tu zbog vas.
https://www.youtube.com/watch?v=3sqCr8N88Ok&list=PLv_R5td0Go6uv3JTvplP8keotig2Z7Hwz

Ovaj incident nastavak je uznemirujuće prakse rukovodstva Univerziteta koji djeluje suprotno interesima studenata i šire zajednice.

Ovim činom narušena je autonomija Univerziteta, dok su građani Sandžaka još jednom svjedočili selektivnoj primjeni zakona.

Pozivamo policiju da bez odlaganja identifikuje počinioce, a Tužilaštvo da pokrene postupke protiv odgovornih i nalogodavaca.

Ovakav vid presije  na studente univerziteta u dijelu zemlje gdje su vjećinsko stanovništvo pripadnici nacionalne manjine predstavlja još jedan veći stepen ozbiljnosti.

Studenti imaju pravo da slobodno izraze svoja uvjerenja bez straha od nasilja. Upotreba sile u obrazovnoj ustanovi zahtijeva hitnu istragu i odgovornost svih uključenih.

Zbog kontinuiranih dešavanja i urušavanja integriteta Univerziteta, Sandžački odbor poziva Vladu Republike Srbije da hitno uvede prinudnu upravu na Državnom univerzitetu u Novom Pazaru.

Sandžački odbor za ljudska prava i Udruženje Svetionik najoštrije osuđuju izvođenje uvredljivih i nacionalističkih pjesama tokom zvanične državne ceremonije otvaranja dionice autoputa Pakovraće–Požega, 23. jula 2025. godine, kojoj su prisustvovali predsjednik Republike Srbije, predstavnici izvršne vlasti i najviši partijski funkcioneri.

Na ovom događaju, u prisustvu državnog vrha, izvođene su pjesme s porukama koje otvoreno vrijeđaju islam i muslimane, te na posebno ponižavajući način predstavljaju ženu muslimanku, dovodeći u pitanje njezino dostojanstvo, vjeru i identitet. Prisustvo najviših državnih funkcionera ovom činu – bez ikakve javne osude ili distanciranja – šalje jasnu poruku institucionalnog odobravanja govora mržnje i širenja međuvjerske netrpeljivosti.

Ovakvo ponašanje ne samo da krši osnovne ustavne principe ravnopravnosti i poštovanja ljudskih prava, već i produbljuje osjećaj nesigurnosti, nepovjerenja i isključenosti kod građana islamske vjeroispovijesti i bošnjačke nacionalnosti. Neprihvatljivo je da se ovakva retorika normalizira na državnim događajima, uz aktivno prisustvo najviših nosilaca vlasti.

Podsjećamo da Republika Srbija ima jasno preuzete obaveze prema europskim i međunarodnim konvencijama o zabrani diskriminacije, zaštiti ljudskih prava i očuvanju vjerskih sloboda. Kršenje tih obaveza, naročito kroz institucionalnu šutnju i pasivnost, ne može i ne smije proći bez posljedica.

Zahtijevamo:

• Hitno i javno izvinjenje od strane predsjednika Republike Srbije i drugih državnih dužnosnika prisutnih na događaju;
• Reakciju i postupanje Regulatornog tijela za elektronske medije (REM) zbog emitovanja i promoviranja sadržaja s elementima govora mržnje;
• Jasnu osudu i poduzimanje konkretnih mjera od strane Ministarstva kulture Republike Srbije, u cilju očuvanja dostojanstva svih vjerskih i nacionalnih zajednica i sprečavanja institucionalne promocije kulturnog sadržaja koji potiče netrpeljivost;
• Uključenje Zaštitnika građana, Povjerenika za zaštitu ravnopravnosti, kao i drugih nadležnih tijela, u sprovođenje nadzora i procesuiranje odgovornih;
• Da se javni prostori i državne manifestacije u Republici Srbiji zaštite od svake vrste retorike koja vrijeđa, isključuje ili ponižava bilo koju vjersku, etničku ili rodnu zajednicu.
• Očekujemo da institucije reagiraju odlučno i principijelno, jer je očuvanje međuvjerskog i međunacionalnog poštovanja neophodan preduvjet za mir, stabilnost i demokratski razvoj.

Poručujemo da niko nema pravo da vrijeđa vjeru, svetinje i identitet bilo kojeg čovjeka, a posebno da ponižava ženu i njezino dostojanstvo. Svako ko to čini – bilo kao pojedinac, institucija ili javni funkcioner– mora snositi punu odgovornost za raspirivanje mržnje i ugrožavanje mira.

Srebrenica je grad na istoku Bosne i Hercegovine, koji je u periodu od 1992. do 1995. godine bio enklava pod zaštitom Armije Republike Bosne i Hercegovine. Većina Bošnjaka, bježeći iz okolnih mjesta i sela koja su bila meta srpskih napada, utočište je pronašla upravo u Srebrenici. U trenutku kada je počinjen genocid, u gradu se nalazilo više desetina hiljada ljudi.

Grad je bio pretrpan izbjeglicama, koje su živjele u školama, automobilima, hodnicima stambenih zgrada, a neki čak i na ulici. Zimi su temperature bile izuzetno niske, ljeti veoma visoke. Hrane gotovo da nije bilo, a jedini izvor vode bila je zagađena rijeka. Vojska bosanskih Srba onemogućavala je dopremu hrane, humanitarne pomoći i lijekova u enklavu, a uz to je grad svakodnevno granatiran.

Zbog humanitarne krize, Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija je 1993. godine donio Rezoluciju 819, kojom se Srebrenica proglašava zaštićenom i demilitariziranom zonom. Angažovan je UNPROFOR, otvoren je koridor između Tuzle i Srebrenice, a u Potočarima je uspostavljena baza Ujedinjenih nacija, odakle se nadgledala demilitarizacija grada. Ta demilitarizacija ostavila je bošnjačko stanovništvo bez mogućnosti da se brani od oružanih napada.

U martu 1995. godine, Radovan Karadžić izdaje naređenje da se bošnjačko, muslimansko stanovništvo eliminiše iz enklava Srebrenica i Žepa.

Dana 6. jula 1995. godine započinje ofanziva na „zaštićenu zonu” — grad Srebrenicu i položaje UNPROFOR-a. Vojska bosanskih Srba tada počinje sprovođenje operacije etničkog čišćenja nad nenaoružanim izbjeglicama i pripadnicima UN-a, koji više nisu imali jasne direktive iz komandnog sjedišta, niti mogućnost pružanja zaštite.

U danima koji slijede, grad pada u ruke Vojske Republike Srpske, kojom komanduje Ratko Mladić. Dana 9. i 10. jula, srpske snage zauzimaju sela oko Srebrenice. Bošnjaci, u strahu od masakra, bježe prema Potočarima u nadi da će ih UNPROFOR primiti u svoju bazu. Jedan dio stanovništva pokušava se spasiti bijegom kroz šumu prema Tuzli, ali većinu njih presreću i ubijaju pripadnici Vojske Republike Srpske.

Nakon što je baza UN-a primila određeni broj ljudi, izvan nje ostaje oko 30.000 izbjeglica koji u neizvjesnosti čekaju svoju sudbinu.

Dana 11. jula 1995. godine, vojska ulazi u Srebrenicu. U hotelu „Fontana” održava se sastanak komandanta UN-a, predstavnika civila i Glavnog štaba vojske takozvane Republike Srpske. Srbi nameću svoj plan za uklanjanje muslimanskog stanovništva.
Potpukovnik Drinskog korpusa saopštio je kolegama da će hiljade žena i djece biti uklonjeno, a da će muškarci i dječaci biti razdvajani, privremeno odvezeni u Bratunac i kasnije biti ubijeni.

Muškarci su odvezeni na više različitih lokacija, bez hrane i vode su držani nekoliko dana, a kasnije ubijeni različitim metodama.
Tijela šehida su ukopana prvo u masovne grobnice blizu mjesta pogubljenja, a kasnije uz pomoć lokalnih vlasti premještena u sekundarne masovne grobnice koje su bile udaljene od mjesta dešavanja, sa ciljem da se prikriju dokazi o počinjenim zločinima.

Sandžački odbor za ljudska prava i slobode najoštrije osuđuje navode o policijskoj torturi prema jednom mladom građaninu Novog Pazara i zahtijeva hitno pokretanje nezavisne, nepristrasne i efikasne istrage.

Dana 2. jula u medijima je objavljen slučaj mladića B.B. koji je, prema njegovom svjedočenju, prilikom hapšenja bio pretučen u prostorijama policijske uprave.

Ovakvi navodi su izuzetno uznemirujući i zahtijevaju momentalno utvrđivanje svih relevantnih činjenica, individualne i komandne odgovornosti policijskih službenika, kao i postupanje u skladu sa zakonima Republike Srbije.

Podsjećamo da je osnovna dužnost policije da štiti građane, a ne da prema njima primjenjuje silu mimo zakonskih ovlaštenja. Svaka zloupotreba policijskih ovlaštenja predstavlja ozbiljno kršenje ljudskih prava i mora biti sankcionisana.

Sandžački odbor za ljudska prava i slobode poziva Ministarstvo unutrašnjih poslova, nadležno tužilaštvo i ostale nadležne institucije da hitno reaguju i da, shodno obavezama koje su Ustavom i zakonima Republike Srbije precizirane, preduzmu sve neophodne mjere radi zaštite bezbjednosti građana.

U Novom Pazaru, 3. juli 2025. godine
Sandžački odbor za ljudska prava i slobode

 

Navršile su se 32 godine od otmice i ubistva 17 građana Srbije bošnjačke nacionalnosti iz Sjeverina kod Priboja.

Ispred porodične kuće u Sjeverinu, 21. oktobra 1992. godine, otet je Sabahudin Ćatović.

Sutradan, 22. oktobra, pripadnici jedinice „Osvetnici”, koja je delovala u okviru Vojske Republike Srpske, presreli su autobus užičkog preduzeća „Raketa”, koji je saobraćao na redovnoj liniji Priboj–Rudo–Priboj. Nakon što su legitimisali sve putnike, iz autobusa su izveli 16 građana bošnjačke nacionalnosti, te ih vojnim kamionom odvezli u pravcu Višegrada, gde su ih brutalno pretukli i potom ubili na obali Drine.

Žrtve tog zločina su:

Alija Mandal, Derviš Softić, Esad Džihić, Hajrudin Sajtarević, Idriz Gibović, Medo Hodžić, Medredin Hodžić, Mehmed Šebo, Mevlida Koldžić, Mithad Softić, Mujo Alihodžić, Mustafa Bajramović, Ramahudin Ćatović, Ramiz Begović, Sead Pecikoza, Zafer Hadžić.

Za zločin u Sjeverinu, Okružni sud u Beogradu je, u julu 2005. godine, osudio komandanta jedinice „Osvetnici” Milana Lukića i pripadnike te jedinice Olivera Krsmanovića i Dragutina Dragićevića na po 20 godina zatvora, a Đorđa Ševića na 15 godina zatvora.

Do danas su pronađeni posmrtni ostaci samo Medredina Hodžića, a ostale žrtve se već 32 godine vode kao nestala lica. Zahtev da Komisija za nestale Vlade Republike Srbije isuši jezero Perućac kako bi se pronašli nestali meštani Sjeverina nije prihvaćen.

Porodicama žrtava još uvek nije priznat status porodica civilnih žrtava rata, zbog toga što Zakon o pravima boraca, vojnih invalida, civilnih invalida rata i članova njihovih porodica onemogućava sticanje tog statusa žrtvama koje su tokom ratova u Jugoslaviji nastradale ili povređene van teritorije Srbije.

Tužba porodica protiv Republike Srbije zbog nesprečavanja zločina i obaveze da zaštiti građane pograničnog područja u vreme trajanja oružanog sukoba u BiH odbijena je s obrazloženjem da ne postoji veza države Srbije i zločina koji je počinjen. Evropski sud za ljudska prava odbio je da razmatra predstavku članova porodica s obrazloženjem da se zločin dogodio pre nego što je Srbija ratifikovala Evropsku konvenciju o zaštiti ljudskih prava i osnovnih sloboda. Time su iscrpljene sve pravne instance kojima su se porodice žrtava mogle obratiti za ostvarenje svog prava na naknadu štete.

Spomen-obeležje posvećeno žrtvama zločina u Sjeverinu podignuto je na privatnom posedu porodice ubijenog Ramiza Begovića. Na obeležavanju godišnjice zločina učestvuje i predsednik Opštine Priboj, što je redak primer zvanične podrške očuvanju sećanja na ubijene građane Srbije iz Sjeverina. Uprkos tome, to sećanje ostaje na lokalnom nivou i nije prisutno u zvaničnim komemorativnim praksama.

Fond za humanitarno pravo, Žene u crnom, Sandžački odbor za zaštitu ljudskih prava i sloboda i Inicijativa mladih za ljudska prava podsećaju na činjenice o tom zločinu i zahtevaju od institucija aktivnu potragu za žrtvama koje se i dalje vode kao nestale i dodeljivanje statusa civilne žrtve rata:

Predmet: „SJEVERIN” (Milan Lukić i dr.)

Izveštaji:

Pod lupom br. 2, februar 1993. godine

Pod lupom br. 4, maj 1993. godine

Pod lupom br. 22, maj 1996. godine

Digitalna kolekcija: Zločini u Sandžaku devedesetih godina

Prikaz: Teror nad Bošnjacima u Sandžaku tokom devedesetih

Preuzmite saopštenje i u PDF-u